«Όχι! Μόνος/η μου!»

 

Γράφει η  Δρ Φλώρα Κολιούλη ,  Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, Διδάσκουσα στο Τμήμα Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Πόσο γνώριμη σας ακούγεται αυτή η φράση;

Προς το τέλος του δεύτερου έτους και ως τριών/τεσσάρων ετών, και αφού έχει κατακτήσει δεξιότητες σε κινητικό, γνωστικό και γλωσσικό επίπεδο, το παιδί αρχίζει να θέλει να επιβάλλει τη θέλησή του στο περιβάλλον του, να το ανακαλύπτει, να το εξερευνεί και να ασκεί έλεγχο σε αυτό.

Το παίδι από αυτή την ηλικία απαιτεί, παίρνει αποφάσεις για το τι θα κάνει, και τις εκτελεί όπως και όταν εκείνο θέλει.

 

Πώς αντιδρούμε ως γονείς;

Αυτή η τάση του παιδιού να έχει ενεργητικό ρόλο και έλεγχο στο περιβάλλον του θα επιδράσει και στην μελλοντική τάση του για αυτονομία. Αν το παιδί νιώθει ότι οι επιλογές του οδηγούν σε ευχάριστες εμπειρίες, τότε θα νιώθει και μια εσωτερική ικανοποίηση ότι πετυχαίνει. Αν όμως το παιδί νιώθει ότι για να πετύχει πρέπει να κάνει ό,τι αποφασίζουν οι άλλοι και για να νιώθει ικανοποίηση πρέπει να κάνει ό,τι θέλουν οι άλλοι, τότε μπορεί να υπάρξουν δυσκολίες στη συμπεριφορά του, όπως για παράδειγμα απροκάλυπτη ανυπακοή, αντίσταση ή, αντιθέτως, πλήρης υποταγή και συστολή.

Η απόκτηση της αυτονομίας συχνά συνάδει και συμπίπτει χρονικά με την απόκτηση του ελέγχου των σφιγκτήρων, που συχνά μπορεί να γίνει πηγή διαμάχης μεταξύ παιδιού και γονιών. Μια από τις βασικές αποδείξεις του νηπίου ότι είναι αυτόνομο, είναι να μπορεί να επιλέγει πότε θα «κρατηθεί» ή θα «τα αφήσει».

 

Πώς αναπτύσσω θετική στάση για αυτονομία;

Όταν ενθαρρύνω τη φυσική τάση του παιδιού για ανεξαρτησία και αυτάρκεια.

Όταν δίνω ευκαιρίες στο παιδί να διεκπεραιώσει τις καθημερινές εργασίες της ηλικίας του, δηλαδή φαγητό, ντύσιμο, πλύσιμο δοντιών, και δεν επιμένω να δέχεται κάθε φορά τη δική μου βοήθεια.

Όταν νιώθω περηφάνεια για τις επιλογές και τις πράξεις του.

Όταν διδάσκω πως ακόμα και μια αποτυχία, μπορεί να είναι ένα πολύτιμο μάθημα.

 

Πώς δυσκολεύω την θετική στάση για αυτονομία;

Όταν δεν αφήνω το παιδί να κάνει τις δικές του επιλογές.

Όταν περιορίζω την αυτόνομη ενέργεια και επιβάλλω τη βοήθειά μου, για παράδειγμα να φάει μόνο του ή να μαζέψει μόνο του τα παιχνίδια του.

Όταν μεγαλοποιώ τα λάθη και τις αποτυχίες του.

Όταν διακωμωδώ τις προσπάθειές του.

Προσοχή!!! Αυτό δε σημαίνει πως το παιδί μπορεί να κάνει ό,τι θέλει !!!

Η αυτονομία και η τήρηση υγιών οριών δεν είναι δύο έννοιες ασύμβατες αλλά συμπληρωματικές! Χωρίς τη λογική οριοθέτηση της ελευθερίας του, το παιδί βρίσκεται μπροστά σε ένα κόσμο υπερβολικά μεγάλο, πολύπλοκο και δύσκολο για να τον διαχειριστεί.

 

 

Βιβλιογραφία

Παρασκευόπουλος, Ι. (1990). Εξελικτική Ψυχολογία: Η ψυχική ζωή από τη σύλληψη ως την ενηλικίωση. Προσχολική Ηλικία. ΑΘΗΝΑ.

Cole, M., & Cole, S. (2014). Η ανάπτυξη των παιδιών. Τυπωθήτω.